Postulaty Rady Podatkowej PKPP Lewiatan po spotkaniu z Maciejem Grabowskim (15.06.09)

poniedziałek, 15 czerwca 2009

PKPP Lewiatan przekazała Ministerstwu Finansów postulaty i zagadnienia omawiane na spotkaniu z Maciejem Grabowskim.
W załączonej liście postulatów nie znajdują się zagadnienia dotyczące podatków dochodowych. Rada Podatkowa świadomie wstrzymuje się ze zgłaszaniem szczegółowych postulatów w zakresie podatków dochodowych albowiem uważa, że najważniejszym obecnie zadaniem jest opracowanie i uchwalenie nowych ustaw o podatkach dochodowych. Stan obowiązujących przepisów, nowelizowanych ponad stukrotnie, nie stanowi naszym zdaniem materii pozwalającej na dokonywanie kolejnych zmian, które choć w wielu wypadkach byłyby konieczne, prowadziłyby do kolejnego skomplikowania i nieczytelności obowiązujących regulacji. 

I. POSTULATY W ZAKRESIE PODATKU OD TOWARÓW I USŁUG

1. Dokonanie zmiany w Rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 16 kwietnia 2004 r. o przedstawicielu podatkowym, tak aby fakt składania skorygowanych deklaracji podatkowych ( i związane z tym następstwa w postaci późniejszej zapłaty podatku wraz z odsetkami) nie będzie skutkować naruszeniem warunku terminowego rozliczania podatków.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 marca 2009 r. (sygn. akt I FSK 57/08) orzekł, że skorygowanie deklaracji podatkowej oznacza niespełnienie przesłanki terminowego rozliczania podatków, niezbędnej do wykonywania funkcji przedstawiciela podatkowego. Na mocy takiego wyroku rodzi się problem, gdyż w polskim systemie podatkowym korygowanie zeznań podatkowych jest powszechne. Uznanie takiej praktyki za niespełnienie przesłanek terminowości rozliczania podatków może powodować, że instytucja przedstawicieli podatkowych nie będzie regulacją funkcjonującą w praktyce.
PKPP Lewiatan postuluje zatem o zmianę rozporządzenia w tym zakresie, co według ekspertów podatkowych przyczyni się do funkcjonowania tej instytucji w praktyce oraz do wyeliminowania wątpliwości związanych ze spełnieniem warunków formalnych do uzyskania statusu przedstawiciela podatkowego.

2. Zniesienie obowiązku posiadania potwierdzenia odbioru faktury korygującej przez nabywcę (art. 29 ust. 4a ustawy o podatku od towarów i usług)

PKPP Lewiatan w licznych opiniach do projektów nowelizacji podatku od towarów i usług podkresłał, że wymóg z art. 29 ust. 4a to rozwiązanie wadliwe, prowadzące do nadmiernej formalizacji procesu obiegu i rozliczenia dokumentów. W istniejącym stanie prawnym razi dysproporcja wymogów formalnych w odniesieniu do wystawiania zwykłych faktur, które nie muszą być potwierdzane podpisem, ani w żaden inny sposób i wymogów stawianych fakturom korygującym.
Dodatkowo wątpliwości budzi zgodność powyższego przepisu z regulacjami unijnymi. Wymóg posiadania potwierdzenia odbioru faktury korygującej przez nabywcę w celu obniżenia podstawy opodatkowania nie znajduje umocowania w art. 79 Dyrektywy 112, a ponadto może prowadzić do naruszenia fundamentalnych zasad podatku VAT: zasady neutralności i proporcjonalności.
W ocenie PKPP Lewiatan dostosowanie polskiej ustawy do przepisów wspólnotowych wymaga zmiany przepisów istniejących. Decydując kryterium możliwości obniżenia podstawy opodatkowania powinien być stan faktyczny (fakt udzielenia rabatu, zmniejszenia ceny czy zwrotu wynagrodzenia), niż brak spełnienia nadmiernie uciążliwych wymogów formalnych.

3. Rozszerzenie możliwości rozliczenia importu towarów w deklaracji i przyjęcie zasad zbliżonych do rozwiązań przyjętych w zakresie wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów.

PKPP Lewiatan korzystnie ocenia wprowadzoną w 2008 r. zmianę, która pozwała na rozliczenie podatku naliczonego związanego z importem towarów w deklaracji podatkowej, co wiąże się z brakiem konieczności dokonania wpłaty podatku organom celnym.
Jednakże grono podmiotów uprawnionych do zastosowania tego ułatwienia pozostało znacznie ograniczone – mogą z niego skorzystać wyłącznie importerzy stosujący procedury uproszczone.
Proponujemy rozszerzenie możliwości rozliczenia importu towarów w deklaracji i przyjęcie zasad zbliżonych do rozwiązań w zakresie wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, co z jednej strony przyniosłoby uproszczenie i ujednolicenie systemu, a z drugiej strony byłoby znaczącym ułatwieniem dla polskich przedsiębiorstw importujących towary i pozwoliłoby na zwiększenie ich płynności finansowej.
Postulowane zmiany wymagają nowelizacji przepisów art. 33a-c ustawy o podatku od towarów i usług.
Zmiana przyczyniłaby do wzrost konkurencyjności dokonywania odpraw w Polsce, co nabiera szczególnego znaczenia w obecnej kryzysowej sytuacji gospodarczej i poszukiwania przez rząd rozwiązań tworzących przewagi Polski nad pozostałymi krajami.

4. Zmiana zasad stosowania stawki 0% przy wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów.

Obecnie prawo zastosowania stawki VAT 0% zależy od uzyskania potwierdzenia dokonania dostawy poprzez prawidłowe udokumentowanie transakcji. Proponujemy przejście do modelu, w którym prawo do zastosowania stawki VAT 0% powstawałoby wraz z dokonaniem transakcji, a prawidłowa dokumentacja miała charakter pomocniczy, a nie konstytutywny, przy udowadnianiu faktu dokonania wywozu i podlegałaby weryfikacji w trakcie kontroli podatkowej.
Korzyści z tego typu rozwiązania to przede wszystkim brak konieczności dokonywania nadmiernej ilości korekt deklaracji oraz zniesienie uciążliwości związanych z ciągłym monitorowaniem dokumentów otrzymywanych przez i po dacie granicznej tj. 25. dnia każdego miesiąca.

5. Określenie wartości podstawy opodatkowania i momentu powstania obowiązku podatkowego przy aporcie.

W związku z nowelizacją ustawy o podatku od towarów i usług z grudnia 2008 roku powstał obowiązek opodatkowania aportów wnoszonych do spółek, z wyjątkiem przypadków, gdy przedmiotem aportu jest przedsiębiorstwo lub zorganizowana część przedsiębiorstwa. Przepisy nie wskazują jednak czy podstawą opodatkowania jest wartość udziałów w kwocie brutto czy netto, ani jaki jest właściwy moment rozpoznania obowiązku podatkowego.
Brak pewności, co do prawidłowej interpretacji przepisów w zakresie opodatkowania aportu wskazuje, że problematyka ta powinna zostać uregulowana poprzez wprowadzenie odpowiednich regulacji do ustawy bądź przepisów wykonawczych. Ponadto nawet zamieszczenie przez Ministra Finansów na stronie internetowej pisma informacyjnego (które samo w sobie nie rozstrzyga wspomnianych kwestii), nie stanowi gwarancji, że organy podatkowe będą prezentować w tej sprawie rozbieżne stanowiska.

6. Wprowadzenie jasno brzmiącego zapisu, że premie pieniężne nie podlegają opodatkowaniu

W celu usunięcia istniejących rozbieżności interpretacyjnych postulujemy doprowadzenie do zapewnienia zgodności podejścia organów podatkowych ze stanowiskami sądów administracyjnych, zgodnie z którym premie pieniężne nie podlegają opodatkowaniu VAT. Stan utrzymującej się przez bardzo długi czas rozbieżności w tym zakresie powoduje, że podatnicy nie mają pewności.
Nie negując prawa Ministra Finansów do własnej interpretacji przepisów podatkowych, odrębnej od stanowiska sądów administracyjnych uważamy że utrzymywanie tej rozbieżności w dłuższym okresie czasu działa bardzo niekorzystnie dla polskich podatników, którzy nie mają pewności co do tego w jaki sposób należy prawidłowo zastosować przepis podatkowy. Zadaniem władzy publicznej powinno być również dbanie o to aby polscy podatnicy i obywatele mieli zapewnioną pewność w stosowaniu przepisów prawa.

II. POSTULATY W ZAKRESIE PODATKU OD NIERUCHOMOŚCI

1. Wprowadzenie zmian do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych usprawniających składanie deklaracji podatkowych oraz dokonywanie wpłat z tytułu podatku od nieruchomości.

PKPP Lewiatan od dawna zwraca uwagę na poprawę zasad składania deklaracji oraz dokonywania wpłat z tytułu podatku od nieruchomości, zwłaszcza w odniesieniu do podatników, którzy posiadają nieruchomości na terenie więcej niż jednej gminy. Obecne uregulowania, w odniesieniu do których prezentowane jest od kilku lat brak woli dokonania jakichkolwiek zmian, w sposób rażący podnosi koszty stosowania tych przepisów oraz uniemożliwia pewne i zgodne z prawem ich zastosowanie.

W zakresie usprawnień poboru podatku od nieruchomości PKPP Lewiatan postuluje:
1.1 Ujednolicenie wzoru deklaracji w skali całego kraju (uwzględniającej możliwość zróżnicowania przez gminy stawek dla niektórych przedmiotów opodatkowania oraz zwolnień);
1.2 Wprowadzenie obowiązku przesyłania przez gminy do dnia 30 listopada każdego roku do centralnej bazy danych (lub wojewódzkich baz danych) informacji o obowiązujących na następnych rok stawkach, zwolnieniach, danych teleadresowych i numerach rachunków bankowych gmin;
1.3 Stworzenie jednej strony internetowej z bazą danych o obowiązujących stawkach, zwolnieniach, danych teleadresowych i numerach rachunków bankowych (lub stron internetowych prowadzonych przez wojewodów);
1.4 Wprowadzenie obowiązku ogłaszania przez Ministra Finansów (lub wojewodów) wykazu stawek i zwolnień obowiązujących na następny rok raz w roku do dnia 31 grudnia;
1.5 Wydłużenie terminu składania deklaracji do dnia 31 stycznia.

Zaproponowane rozwiązania znacznie ułatwią funkcjonowanie zarówno jednostkom samorządu terytorialnego (zmniejszenie liczby obsługiwanych telefonów, wysłanych pism), jak i przedsiębiorcom posiadającym nieruchomości na terenie wielu gmin i miast (zmniejszenie kosztów pracy, weryfikowalność danych, automatyzacja procesów). Ponadto ułatwienie dostępu do danych zmniejszy ilość błędów wynikających z zastosowania niewłaściwych stawek czy przelewów podatku na niewłaściwe konta itp. W konsekwencji zwiększy się terminowość płacenia podatku, a także poprawność ustalania zobowiązań podatkowych.
Wprowadzenie powyższych regulacji, oprócz obniżenia kosztów stosowania przepisów dotyczących podatku od nieruchomości ponoszonych przez przedsiębiorców, spowodowałoby także zwiększenie transparentności regulacji stosowanych przez poszczególne gminy. Pełny, pewny i prosty dostęp obywateli i podmiotów prawnych do informacji o obowiązujących w poszczególnych gminach stawkach i zwolnieniach dawałby możliwość dokonywania racjonalnych wyborów co do miejsca dokonywania inwestycji.
Wprowadzenie jednej strony internetowej, obejmującej wszelkie niezbędne dane do określenia należnego podatku i technicznej identyfikacji organu podatkowego, wpisuje się również w ideę e-Government. W opracowaniu Ministerstwa Finansów „Program e-Podatki; Założenia Programu” stwierdzono m.in. że „należy skoncentrować się na obywatelach i przedsiębiorstwach, a nie na formalnościach administracyjnych, oraz wykorzystywać narzędzia wspomagające procesy podejmowania decyzji gospodarczych, a także promować kulturę cyfrową.”

2. Wprowadzenie zmian do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez stworzenie definicji budowli w ustawie bez odesłania do przepisów prawa budowlanego.

Istniejący stan prawny jest szeroko krytykowany i prowadzi do powstawania licznych sporów miedzy podatnikami i organami podatkowymi, które przenoszone są na grunt postępowań sądowych. Jednakże mimo licznych rozstrzygnięć sadowych do dziś nie wykształciła się spójna linia orzecznicza zawierająca interpretację pojęcia budowli i kryteriów pozwalających na rozstrzygnięcie poszczególnych stanów faktycznych. W efekcie, mimo wielu lat obowiązywania obecnych przepisów, podatnicy, ale również organy podatkowe, nie mogą stwierdzić z całą pewnością, jakie składniki majątkowe podlegają opodatkowaniu. Stan taki nie odpowiada konstytucyjnemu standardowi pewności prawa oraz ustawowego określania w sposób jednoznaczny m.in. przedmiotu opodatkowania.
Zwracamy także uwagę, że proponowane zmiany do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zawarte w aktualnie procedowanym projekcie ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci szerokopasmowych w telekomunikacji (projekt z dnia 5 maja 2009r.) nie spowodują usunięcia wątpliwości, które pojawiają się na gruncie obecnie obowiązujących przepisów.
Należy rozważyć przyjęcie, iż definicja budowli w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych powinna opierać się na Klasyfikacji Środków Trwałych. Skoro bowiem podstawą opodatkowania podatkiem od nieruchomości jest wartość przyjęta dla amortyzacji, to przedmiot opodatkowania powinien być bezpośrednio związany z tą klasyfikacją.

III. POSTULATY W ZAKRESIE ORDYNACJI PODATKOWEJ

1. Wprowadzenie do art. 14d Ordynacji podatkowej terminu do wydania ponownej interpretacji indywidualnej oraz dostosowanie przepisów w zakresie ochrony indywidualnej interpretacji podatkowej – w sytuacji uchylenia interpretacji przez sąd administracyjny.

1.1 Proponujemy, by w artykule 14d Ordynacji znalazł się zapis, zgodnie z którym organ powinien wydać nową interpretację w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku. Obecnie brak odpowiednich przepisów w tym zakresie powoduje niepewność co tego jakie stanowisko za prawidłowe powinien przyjąć podatnik.
1.2 Zgodnie z art. 14m § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej podatnik, który zastosuje się do interpretacji indywidualnej, nabywa pełną ochronę jedynie w odniesieniu do zdarzeń, które nastąpiły po doręczeniu interpretacji. W odniesieniu do zdarzeń sprzed doręczenia interpretacji podatnik podlega ograniczonej ochronie. Może zatem zostać zmuszony do zapłaty podatku, choć już bez odsetek i groźby sankcji karno-skarbowych. W ocenie PKPP Lewiatan powyższa zasad powinna być zmieniona w przypadku uchylenia niekorzystnej interpretacji przez sąd i wydania przez organ nowej. Wydaje się konieczne, żeby pełna ochrona wynikająca z nowej interpretacji odnosiła się również do zdarzeń po doręczeniu pierwszej (uchylonej) interpretacji.

2. Sposób określania wysokości podatku objętego zwolnieniem z obowiązku zapłaty.

Zgodnie z art. 14m § 3 organ podatkowy określa wysokość podatku objętego zwolnieniem z obowiązku zapłaty (wysokość nadpłaty) wyłącznie na wniosek podatnika. W tej sytuacji, ochrona podatników przed obowiązkiem zapłaty podatku uzależniona jest od ich aktywnego działania na etapie wydawania decyzji wymiarowej.
Stan ten budzi wątpliwości i powinien zostać zmodyfikowany poprzez wprowadzenie w art. 14m § 3 obowiązku określania przez organ podatkowy wysokości podatku objętego zwolnieniem z urzędu. Ewentualnie z uwagi na brak określenia w przepisach formy i terminu do złożenia przez podatnika odpowiedniego wniosku o zwolnienie z obowiązku zapłaty podatku wprowadzenie precyzyjnej regulacji określającej formę oraz moment złożenia takiego wniosku .

3. Ujednolicenie przepisów dotyczących przedawnienia.

Przepisy art. 68-70 Ordynacji podatkowej nie regulują terminu przedawnienia: straty, nadwyżki podatku naliczonego do zwrotu oraz nadwyżki podatku naliczonego do przeniesienia. Należy zauważyć, że w stosunku do wymienionych rezultatów rozliczeń podatkowych orzecznictwo również jest rozbieżne. Dla podatników powoduje to zaistnienie sytuacji, w której nie mogą uznać wielu okresów za zamknięte. Takie zaś następstwo powoduje obowiązek przechowywania dokumentów, a co za tym idzie generuje koszty prowadzenia działalności.
Dlatego też w ocenie PKPP Lewiatan należałoby ujednolicić przepisy Ordynacji podatkowej w wymienionych powyżej przypadków. Ponadto zastanowić się można również nad weryfikacją przypadków przerwania oraz zawieszane biegu przedawnienia.

4. Monitoring/weryfikacja praktyki wszczynania spraw karnych skarbowych przez organy podatkowe i organy kontroli skarbowej w sprawie, gdzie wystąpiła zaległość podatkowa, bez należytego podania winy domniemanego sprawcy

W ocenie PKPP Lewiatan cześć sporów z administracją wynika również z takiej przyczyny, że podatnik ma trudności z interpretacją niejasnych przepisów podatkowych. Dlatego w ocenie ekspertów Rady Podatkowej prowadzenie takich postępowań, gdzie nakłania się podatnika do dobrowolnego poddania się odpowiedzialności jest nie do zaakceptowania. Takie postępowanie godzi w prawa podatnika i obywatela, gdyż zwykle podatnik godzi się na takie zakończenie w obawie przed dalszym ryzykiem postępowania.

5. Ujednolicenie kontroli podatków w ramach jednego organu, czy jednego rodzaju organów, bądź rozgraniczenie kompetencji organów podatkowych i organów kontroli skarbowej.

W praktyce nadal kontrolę podatników w tym samym zakresie mogą prowadzić i prowadzą jednocześnie urzędy skarbowe (naczelnicy urzędów) oraz urzędy kontroli skarbowej.
Dla podatnika stwarza to ryzyko podwójnej kontroli przez dwa organy działające w tym samym celu, tj. w celu zweryfikowania rozliczeń podatkowych za dany okres i mające prawo wydawać decyzje w takim samym zakresie. Wynikający z przepisów dualizm w ocenie PKPP Lewiatan nie jest uzasadniony oraz prowadzi do nakładania się kontroli.

Warszawa, 5 czerwca 2009 r.

POWRÓT