Popierane i postulowane przez PKPP Lewiatan zmiany w projekcie ustawy o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa

1. Wiążąca interpretacja prawa podatkowego:

Popierając co do zasady ideę scentralizowania wydawania wiążących interpretacji jako krok w kierunku ich ujednolicenia, postulujemy wprowadzenie pewnych modyfikacji w zaproponowanych przepisach.

a) W opinii PKPP Lewiatan zaproponowane w przepisach odesłanie do stosowania w zakresie wiążącej interpretacji art. 139 § 4 oraz 140 Ordynacji podatkowej (możliwość taką przewiduje odpowiednio projektowany art. 14d oraz 14h) może spowodować, iż wiążące interpretacje nie zawsze będą wydawane w, jak wydaje się zagwarantowanym podatnikom w  art. 14d, trzymiesięcznym terminie. Art. 139 § 4 stanowi bowiem, że do terminów  określonych na załatwienie danej sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych w  przepisach prawa podatkowego dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia  postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Konsekwencją wprowadzenia zapisów w zaproponowanym brzmieniu będzie danie organowi, zobowiązanemu do wydania wiążącej interpretacji w trzymiesięcznym terminie, instrumentu pozwalającego na dość swobodne wydłużanie czasu na wydanie wiążącej interpretacji i tym samym uczynienie iluzorycznym zapisów stanowiących, iż niewydanie wiążącej interpretacji w trzymiesięcznym terminie skutkuje uznaniem za prawidłowe stanowiska wnioskodawcy wskazanego we wniosku o wiążącą interpretację.

Warto w tym miejscu zauważyć, iż w wersji projektu przesłanej do konsultacji społecznych, nie była przewidziana możliwość wydłużania terminu w przypadkach określonych w art. 139 § 4 ani odpowiedniego stosowania art. 140

Dla likwidacji przedstawionych wątpliwości konieczne jest wykreślenie z projektu zapisu stanowiącego o stosowaniu art. 139 § 4 oraz art. 140 w zakresie wiążących interpretacji prawa podatkowego.

b) Projektodawca przewiduje, iż nie wydaje się interpretacji indywidualnej w zakresie tych elementów stanu faktycznego, które w dniu złożenia wniosku o interpretację są m.in. przedmiotem toczącego się postępowania podatkowego, kontroli podatkowej czy postępowania kontrolnego organu kontroli skarbowej. Sama idea niewydawania wiążących we wskazanych przypadkach nie budzi wątpliwości. Te powstają jednak w sytuacji, gdy to wnioskujący o wydanie interpretacji pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania składa oświadczenie w tym zakresie (art. 14b § 3). Wnioskujący o wydanie interpretacji nie zawsze ma wiedzę na temat zakresu mającej miejsce kontroli (może posiadać jedynie informację, iż rozpoczęła się u niego kontrola w zakresie danego podatku). Poza tym można wyobrazić sobie sytuację, w której w momencie składania wniosku o wiążącą interpretację wnioskujący nie ma wiedzy o rozpoczęciu u niego kontroli. Wiedzę o toczącej się kontroli i jej zakresie powinny posiadać organy podatkowe, a właściwy, zgodnie z propozycją nowelizacji do wydania wiążącej interpretacji Minister Finansów, posiada wszelkie instrumenty, aby zweryfikować, czy zakres przedmiotowy wniosku o wiążącą interpretację pokrywa się z kontrolą wszczętą u danego podatnika. Z tych też względów wydaje się właściwe, aby utrzymać zasadę niewydawania wiążących interpretacji we wskazanych przypadkach, ale podmiotem właściwym do sprawdzenia informacji o toczących się kontrolach uczynić podmiot wydający wiążące interpretacje.

c) Uznając za uzasadnioną możliwość dokonywania zmian wiążących interpretacji z urzędu przez Ministra Finansów we wskazanych w przepisach przypadkach, wydaje się wskazane aby zagwarantować podatnikowi, iż o zmianie interpretacji indywidualnej, którą posiada, zostanie poinformowany. Stąd postulat, aby w przypadku zmiany wiążącej wydanej w indywidualnej sprawie informacja o tym była doręczana zainteresowanemu podmiotowi.

d) Wątpliwości może rodzić zaproponowana forma zasady nieszkodzenia podatnikowi w przypadku zmiany posiadanej przez niego interpretacji czy też nieuwzględnienia jej w rozstrzygnięciu sprawy podatkowej. Wątpliwości te rodzi kwestia czy poprzez użyte określenie, iż podatnika zwalnia się z obowiązku zapłaty podatku, nie okaże się, że korzystanie z wiążącej interpretacji może być traktowane jako pomoc publiczna, co rodzi określone konsekwencje (np. przekroczenie limitu kwot, jakie dany podmiot w określonym okresie może uzyskać w ramach pomocy publicznej). Dla likwidacji tej wątpliwości zasadne wydaje się rozważenie możliwości pozostawienia regulacji w tym zakresie w obowiązującym w chwili obecnej brzmieniu ( nieokreślenie bądź nieustalanie zobowiązania podatkowego).

e) Z wątpliwością opisaną powyżej związana jest również kolejna. Nie jest jednoznaczne, czy zaproponowana konstrukcja zasady nieszkodzenia podatnikowi nie spowoduje, iż w przypadku zmiany interpretacji bądź jej nieuwzględnienia w rozstrzygnięciu sprawy, podatnik będzie miał zaległość podatkową do czasu wydania na jego wniosek decyzji określającej wysokość zwolnienia wynikającą z wiążącej interpretacji. Konsekwencje zalegania natomiast z zobowiązaniami podatkowymi mogą być istotne dla podatnika w szeregu sytuacji, jak chociażby w przypadku ubiegania się o przetargi. Ta wątpliwość wydaje się potwierdzać wskazaną powyżej konieczność pozostawienia konstrukcji zasady nieszkodzenia w obowiązującym dziś brzmieniu.

Alternatywną propozycją względem zawartej w lit. e), dla rozwiania wątpliwości w zakresie powstawania ewentualnej zaległości podatkowej może być wyraźne wskazanie w art. 306 e Ordynacji podatkowej, iż kwoty niezapłaconych należności będące następstwem zastosowania się do posiadanej wiążącej interpretacji w przypadku jej zmiany bądź nieuwzględnienia w rozstrzygnięciu, nie stanowią zaległości podatkowej.

Kontrola na legitymację

Zdecydowany sprzeciw budzi rozszerzenie przypadków wejścia z tzw. kontrolą na legitymację (zaproponowane zmiany w art. 284a). Proponuje się, aby w przypadku nieobecności kontrolowanego lub osoby przez niego upoważnionej do reprezentowania go w trakcie kontroli na mocy art. 284 § 2 (dziś obecność jednej z tych osób konieczna jest do rozpoczęcia kontroli na legitymację), kontrolę na legitymację można było rozpocząć po okazaniu legitymacji służbowej pracownikowi kontrolowanego lub innej osobie wykonującej czynności na rzecz kontrolowanego w miejscu wszczęcia kontroli. Takie rozszerzenie przypadków rozpoczynania kontroli na legitymację spowoduje, iż będzie można ją prowadzić bez żadnych ograniczeń, co stoi w oczywistej sprzeczności z ideą przyświecającą uchwalonej w 2004 r. ustawie o swobodzie działalności gospodarczej. Kolejne próby wyłączania służb kontrolnych spod rygorów tej ustawy powodują, iż określana mianem konstytucji przedsiębiorców ustawa, traci jakiekolwiek znaczenie. Sprzeciw potęguje również fakt, iż zmiany w zakresie kontroli na legitymację nie były zawarte w przekazanej do konsultacji społecznych wersji projektu, co stawia pod znakiem zapytania fakt przeprowadzenia takich konsultacji. Jeśli bowiem projekt w tak istotnych dla zainteresowanych kwestiach różni się zasadniczo w wersjach konsultowanych i przekazanych ostatecznie do Sejmu, można uznać, iż kluczowe dla przedsiębiorców kwestie, nie były z nimi konsultowane, mimo ustawowego obowiązku przeprowadzania takich konsultacji z partnerami społecznymi.

Sprawdzony podatnik

Postulujemy również pozostawienie w projekcie zaproponowanej przez rząd instytucji sprawdzonego podatnika. Propozycja w zakresie tej instytucji spotkała się z poparciem środowiska przedsiębiorców, a zgodnie z zapowiedziami Ministra Finansów stanowiła jedną ze sztandarowych i najbardziej istotnych zmian zawartych w propozycji nowelizacji Ordynacji. Dla podatników szczególne znaczenia mają gwarancje, jakie dla sprawdzonych podatników przewidziane były w rządowej wersji projektu (najważniejszą jest przyjęcie jako zasady wstrzymania wykonania decyzji do czasu jej uprawomocnienia się). Dlatego też zdecydowany sprzeciw budzi rezygnacja z instytucji, której wprowadzenie od marca tego roku, było tak konsekwentnie zapowiadane przez rząd.

Warszawa, 26 października 2006 r.